Category Archives: Nauka, kultura i sport

OSTRO I BEZWZGLĘDNIE

Ostro i bezwzględnie krytykowała walki na-^ rodowo-wyzwoleńcze, a w masach społecznych widziała bierny materiał formowany rękami silnych. Z tymi sil­nymi konserwatywna „oligarchia” polityczna w Galicji utożsamiała siebie, w tym władze galicyjskie i wie­deńskie.Pozytywizm polski nie był nurtem jednolitym.’ W formie

OGÓLNIE MÓWIĄC

Ogólnie mówiąc, program galicyjskich liberalno-demokratycz­nych kół politycznych bliski był stanowisku warszawskich pozytywistów ‚Z tym, „że jego realne znaczenie na terenie Galicji było. raczej niewielkie. „Czołowy^ organ liberałów […], «Nowa Reforma, reprezentował na gruncie galicyjskim drugą fazę w rozwoju pozy­tywizmu. Jednak grupa

NACZELNA IDEA

Oile naczelną ideą stronnictwa konserwatywnego l>ył pełny lojalizm i poddanie się politycznej supre­macji Austrii, z tendencją do autonomii raczej w dzie­dzinie kulturalnej aniżeli ekonomicznej czy politycz­nej; o tyle burżuazja polska w Galicji, nie wytrzymu­jąc konkurencji kapitału austriackiego i zagranicznego, żywiła

CREDO IDEOLOGICZNE

Poza omówionym dotąd klimatem ideowym epoki , kilka elementów biografii Jordana wpłynęło na ostateczny kształt jego dzieła. Spośród nich na szczególną uwagę zasługują. Doświadczenia zawodowe w roli lekarza. Zawód lekarza na przełomie XIX i XX stulecia stwarzał szczególnie dogodne. warunki

ZDROWIE I CHOROBA

Zdrowie i chorobę — pojęcia stosowane dotąd w. obrębie me­dycyny — zaczęto z czasem-rozumieć bardziej szeroko, aż w końcu stały się one podstawowymi kategoriami myślenia o zjawiskach-społecznych, czego przykładem może być.fakt przyswojenia ich sobie przez Durkheima w jego systemie socjologii.

CELOWE PRZEŚLEDZENIE

Dlatego też będzie , celowe prześledzenie w dalszym ciągu niniejszego rozdziału ideologii, jaka towarzyszy– ła działalności społecznej Jordana również tej, która wiązała się z koncepcją i organizacją wychowania fi­zycznego w Polsce.. Według wielu dotychczasowych krytyków Jordana, np. Rostafińskiego, Bujaka, Smarzyńskiego,

RADYKALNE POCZĄTKI

I tak np. zdaniem Rostafińskiego po­glądy Jordana — początkowo radykalne — „stępiły” się w sposób zasadniczy w czasie jego pobytu w Sta­nach Zjednoczonych. „Młody lekarz — pisał Rostafiń­ski — przyjechał do-Ameryki jako czerwony radykał, a wyjeżdżał bledszy, bo przyjrzał się’tam

RÓWNIE DOBRZE

Równie dobrze można by wyobrazić sobie sytuację odwrotną, w której te same czynniki, wręcz, przeciwnie, powodują postępującą radykalizację posta­wy ideowej. Dlatego też, chcielibyśmy wysunąć inne przypuszczenie. Czy mianowicie nie należałoby wiązać . ewolucji Jordana z ewolucją ogólnego klimatu ideowo- -politycznego

WZGLĘDY TAKTYCZNE

Przypuszczano raczej —jak się wydaje — że grały tu .istotną rolę względy taktyczne i właściwości tempera­mentu Jordana. Natomiast jego poglądy i działalność wydawały się dotychczasowym krytykom dalekie od konserwatyzmu. Dlatego to zdaniom kwitującym ana­lizowany fakt towarzyszyły najczęściej superlatywy na temat

Z WYROZUMIAŁOŚCIĄ

Uświadomienie sobie innych, licznych wypo­wiedzi Jordana na ten sam temat, dowodzi, że stanowią one elementy konsekwentnie głoszonej i realizowanej koncepcji politycznej.Występował Jordan przeciwko krytyce, konfliktom i działalności destrukcyjnej. Był gorącym zwolennikiem wysiłków pozytywnych, naprawczo-konstruktywnych ^ i taką postawę reprezentował w

ZGODNIE Z TENDENCJĄ

Zgodnie z ogólną tendencją     ideologii pozytywistycznej, pracą u ppdstaw wydawała mu się najbardziej realnym sposobem utrzymania i od rodzenia bytu narodowego. W warunkach galicyjskich sprowadzał on istotne elementy swego programu do lokowania kapitałów, w. rodzimym przemyśle i w ten

TRZECIA SFERA NAPRAWY

Trzecia wreszcie sfera naprawy społecznej to — zdaniem Jordana — higiena i zdrowotność wszystkich obywateli, ale szczególnie ubogich warstw zamieszka­łych w mieście oraz całej wsi galicyjskiej* Zagadnie- ‚ ni om tym Jordan poświęcił niemało energii, dlatego na dalszych stronach niniejszego

BEZPŁODNE GADANIE

Do tych trzech kierunków reformy społecznej należy odnieść następujące słowa Jordana, w których wyraził się na modłę pozytywistyczną rozumiany patriotyzm:’ „Składek na powstanie […] teraz robić nie będziecie: to jedyna sposobność okazania, żeście rzeczywiście pa­triotami. Tak róbmy wszyscy, a wtedy

WKOMPONOWANY POZYTYWIZM

Po­zytywizm jordanowski wkomponowany został miano­wicie w strukturę konserwatywnej wersji postępu spo­łecznego. U jego podstaw legła spencerowska koncepcja społeczeństwa jako organizmu, którego wszystkie ele­menty pełnią określoną funkcję, dzięki czemu całość organiczna funkcjonuje normalnie. W. zastosowaniu do, stosunków galicyjskich koncepcja ta brzmiała